Ο επί σειρά ετών πανίσχυρος ηγέτης της Σερβίας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ανακοίνωσε πριν λίγο ότι ηττήθηκε και νικητής ων εκλογών είναι η Φοιτητική Λίστα, με ετερόκλητη συμμαχία η οποία ιδρύθηκε απλώς για να τον νικήσει στις εκλογές, χωρίς ηγέτη αλλά καθαρή πολιτική στόχευση την καταπολέμηση της διαφθοράς.
Το κίνημα ξεκίνησε να υπάρχει το 2024 όταν ένα στέγαστρο σε σιδηροδρομικό σταθμό κατέρρευσε και σκότωσε 16 άτομα μεταξύ των οποίων πολλούς φοιτητές.
Η κατάρρευση του τσιμεντένιου στεγάστρου συνέβη στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ την 1η Νοεμβρίου 2024 προκάλεσε τον και πυροδότησε μαζικές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις, όπως έγινε και στα Τέμπη στην Ελλάδα,
Αποκαλύφθηκαν κακοτεχνίες στην κατασκευή και σχέσες του εργολάβου με το κυβερνών κόμμα και μετά οι εξελίξεις πήραν τον χαρακτηρισμό της «χιονοστιβαδας»: Ουσιαστικά πρόκειται για τα «Τέμπη της Σερβίας», έστω και αν οι νεκροί δεν έφτασαν τον αριθμό των Τεμπών του 2023.
Σε δηλώσεις του, ο επικεφαλής του κυβερνώντος συνασπισμού παραδέχθηκε ανοιχτά ότι τα πρώτα δείγματα της καταμέτρησης δείχνουν ξεκάθαρη απώλεια της πλειοψηφίας και επικράτηση των δυνάμεων της αντιπολίτευσης.
Η ήττα στις βουλευτικές είναι τόσο ευρεία για το κόμμα του Α.Βούτσιτς που λίγοι αμφιβάλουν για την τελική επικράτηση των αντιπάλων του και στις προεδρικές εκλογές του Δεκεμβρίου (η Σερβία έχει προεδρική δημοκρατία και το εκλογικό της σύστημα μοιάζει με το γαλλικό).
Εκπρόσωπος των σημερινών νικητών και υποψήφιος πρόεδρος θα είναι μάλλον ο πρώην μπασκετμπολίστας Ντέγιαν Μποντίρογκα, ο οποίος δεν ζει καν μόνιμα στην Σερβία, αλλά μοιράζει τον χρόνο του μεταξύ Ιταλίας και Γαλλίας.
Συνολικά, 6.451.292 πολίτες είχαν δικαίωμα ψήφου, επιλέγοντας ανάμεσα σε 18 εκλογικούς συνδυασμούς για τις 250 έδρες της Εθνοσυνέλευσης.
Σύμφωνα με τα πρώτα προκαταρκτικά αποτελέσματα που δημοσίευσε το Κέντρο για Ελεύθερες Εκλογές και Δημοκρατία (Cesid) και το Ipsos, με βάση το 56% του καταμετρημένου δείγματος, η «Φοιτητική Λίστα» αναδεικνύεται πρώτη με 52,1% των ψήφων, λαμβάνοντας 138 έδρες.
Στη δεύτερη θέση βρίσκεται το απερχόμενο κόμμα «Αλεξάνταρ Βούτσιτς – Ενωμένη Σερβία» με 39,3%, το οποίο λμαβάνει 104 έδρες για την Ενωμένη Σερβία.
Παρά το γεγονός ότι τα τελικά επίσημα αποτελέσματα δεν έχουν ακόμη ανακοινωθεί, ο Σέρβος ηγέτης δεν άφησε κανένα περιθώριο αμφισβήτησης της πραγματικότητας:
«Δεν έχουμε τα τελικά αποτελέσματα, αλλά με βάση το διαστρωματωμένο δείγμα, είναι ξεκάθαρο ότι χάσαμε αυτές τις εκλογές», δήλωσε απερίφραστα ο Βούτσιτς, περιγράφοντας την κατανομή των εδρών στη νέα Βουλή.
Η ήττα του Αλεξάνταρ Βούτσιτς (οι περισσότερες δημοσκοπήσεις έδειχναν προς αυτή την κατεύθυνση) δεν είναι απλώς το τέλος μιας δεκαετούς μονοκρατορίας στο εσωτερικό της χώρας, αλλά μια βίαιη ανακατανομή ισχύος στην ευρύτερη σκακιέρα των Βαλκανίων, με ξεκάθαρους νικητές και βαριά ηττημένους.
Οι μεγάλοι χαμένοι: Μόσχα και Τελ Αβίβ
Για χρόνια, ο Βούτσιτς λειτουργούσε ως ο απόλυτος εξισορροπιστής, διατηρώντας προνομιακές και στρατηγικές σχέσεις με δυνάμεις εκτός της ευρωπαϊκής νόρμας:
Η Ρωσία χάνει το ισχυρότερο προπύργιό της στην Ευρώπη:
Παρά τις πιέσεις της Δύσης, ο Βούτσιτς αρνήθηκε πεισματικά να επιβάλει κυρώσεις στη Μόσχα, διατηρώντας ανοιχτές τις ενεργειακές και διπλωματικές γραμμές με το Κρεμλίνο.
Με την πτώση του, η Ρωσία βλέπει τη μοναδική φιλική της πρωτεύουσα στην καρδιά των Βαλκανίων να περνάει υπό τον ασφυκτικό έλεγχο των αντιπάλων της.
Το Ισραήλ χάνει έναν κρίσιμο στρατηγικό εταίρο:
Το Τελ Αβίβ είχε επενδύσει σημαντικά στη στενή προσωπική σχέση με τον Α.Βούτσιτς, από στρατιωτικές και τεχνολογικές συμφωνίες μέχρι διπλωματικές διευθετήσεις.
Η στήριξη των Ισραηλινών στον Σέρβο πρόεδρο ήταν εμφανής και η απομάκρυνσή του αφήνει το Ισραήλ χωρίς έναν αξιόπιστο σύμμαχο στην περιοχή.
Οι απόλυτοι κερδισμένοι: Οι Βρυξέλλες και το δυτικόφιλο μπλοκ
Στον αντίποδα, το ευρωπαϊκό κατεστημένο βλέπει μια μακροχρόνια επιχείρηση να αποδίδει καρπούς.
Η συνταγή είναι δοκιμασμένη: Η στήριξη «ανεξάρτητων» κινημάτων, φοιτητικών σχημάτων και φιλοευρωπαϊκών κομμάτων από τις Βρυξέλλες οδήγησε στην αποδόμηση ενός ηγέτη που θεωρούνταν απρόβλεπτος, δύστροπος και μη πλήρως ευθυγραμμισμένος με τις εντολές του ΝΑΤΟ και της Κομισιόν.
Η νέα πραγματικότητα που διαμορφώνεται στο Βελιγράδι εξυπηρετεί απόλυτα τα σχέδια της ΕΕ:
Η Σερβία γυρίζει σελίδα όχι απλώς αλλάζοντας κυβέρνηση, αλλά αλλάζοντας στρατόπεδο.
Το πλήγμα στον Βίκτορ Όρμπαν:
Ο Ούγγρος πρώην πρωθυπουργός ήταν ο πιο ένθερμος υποστηρικτής του Βούτσιτς στην Ευρώπη. Ήταν ηγέτης του μπλοκ στο Ευρωκοινοβούλιο που αντιπαλεύει ανοιχτά την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και τις γραφειοκρατικές επιταγές της Κομισιόν και ο Όρμπαν έβλεπε στη Σερβία το βασικό του γεωπολιτικό ανάχωμα και στο πρόσωπο του πρώην Σέρβου προέδρου, τον πιο στενό και ειλικρινή σύμμαχο.
Με την πτώση του Βούτσιτς, μένει απομονωμένος απέναντι στις Βρυξέλλες και στην προσπάθειά του να ανακτήσει στο μέλλον την εξουσία.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που ο ίδιος παρουσίασε:
Η λίστα των φοιτητών και της αντιπολίτευσης εξασφαλίζει απόλυτη κυριαρχία, συγκεντρώνοντας μεταξύ 135 και 140 εδρών.
Το κυβερνητικό μπλοκ περιορίζεται σε περίπου 105 έδρες, χάνοντας οριστικά τον έλεγχο του κοινοβουλίου.
Το τέλος της μονοκρατορίας
Οι σημερινές κάλπες ήταν οι 15ες βουλευτικές εκλογές στη Σερβία από το 1990 και οι δέκατες πρόωρες, με τη συμμετοχή 18 κομμάτων και συνασπισμών (εκ των οποίων εννέα μειονοτικά κόμματα).
Η ανατροπή αυτή σηματοδοτεί το τέλος μιας παρατεταμένης περιόδου αδιαμφισβήτητης κυριαρχίας του Βούτσιτς, ο οποίος είχε καταφέρει μέχρι σήμερα να ελέγχει πλήρως τους αρμούς της εξουσίας, τα μέσα ενημέρωσης και την πολιτική ατζέντα στη χώρα.
Η μαζική κινητοποίηση των νέων, το ισχυρό κύμα οργής κατά της διαφθοράς και η συγκρότηση του μετώπου των φοιτητών κατάφεραν να διασπάσουν το τείχος του κυβερνητικού μηχανισμού, επιφέροντας ένα καίριο πλήγμα στο καθεστώς.
Γεωπολιτικές αναταράξεις στα Βαλκάνια
Η απώλεια της εξουσίας από τον Βούτσιτς ανοίγει έναν νέο, απρόβλεπτο κύκλο εξελίξεων σε ολόκληρη την περιοχή:
Η ισορροπία μεταξύ Ανατολής και Δύσης: Η πολιτική της ισορροπίας ανάμεσα στη Μόσχα, το Πεκίνο, τις Βρυξέλλες και την Ουάσιγκτον τίθεται πλέον υπό πλήρη αναθεώρηση.
Το ζήτημα του Κοσόβου: Η ανάδειξη νέων πολιτικών συσχετισμών στο Βελιγράδι αναμένεται να αλλάξει άρδην τη δυναμική των διαπραγματεύσεων και των εντάσεων στα βόρεια σύνορα.
Το Βελιγράδι γυρίζει σελίδα μέσα σε κλίμα γενικευμένης έκπληξης, με την παραδοχή του Βούτσιτς να σφραγίζει το τέλος μιας ολόκληρης εποχής για τη Σερβία.
