Στις 25 Οκτωβρίου 2026 η Σερβία έγραψε μια ιστορική πολιτική σελίδα που δύσκολα θα επαναληφθεί σύντομα αλλά έδειξε ότι ένα κίνημα φοιτητικής διαμαρτυρίας μπορεί να μετατραπεί σε πολιτικό σχηματισμό ικανό να κατακτήσει την εξουσία.
Οι φοιτητές που για σχεδόν δύο χρόνια διαδήλωναν εναντίον της κυβέρνησης του Αλεξάνταρ Βούτσιτς δεν περιορίστηκαν στους δρόμους.
Οργάνωσαν τη δική τους εκλογική λίστα, κατέβηκαν στις πρόωρες βουλευτικές εκλογές και κέρδισαν απόλυτη πλειοψηφία.
Αυτό δεν έχει συμβεί ποτέ ξανά πουθενά!
Ο ίδιος ο Βούτσιτς παραδέχθηκε την ήττα το βράδυ της Κυριακής, δηλώνοντας ότι η «Φοιτητική Λίστα – Οι Φοιτητές Νικούν» εξασφαλίζει μεταξύ 135 και 140 εδρών στο 250μελές κοινοβούλιο, έναντι περίπου 105 για την «Ενωμένη Σερβία» του Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος (SNS).
Η νίκη αυτή δεν ήρθε από το πουθενά. Ξεκίνησε από την κατάρρευση του στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ τον Νοέμβριο του 2024, που στοίχισε τη ζωή σε 16 ανθρώπους.
Το αίτημα για διαλεύκανση και λογοδοσία μετατράπηκε σταδιακά σε μαζικό κίνημα κατά της διαφθοράς και της συγκέντρωσης εξουσίας.
Οι φοιτητές κράτησαν τις κινητοποιήσεις ζωντανές για σχεδόν δύο χρόνια, χωρίς ισχυρό παραδοσιακό κόμμα από πίσω τους να τους στηρίζει.
Όταν ο Βούτσιτς προκήρυξε πρόωρες εκλογές τον Σεπτέμβριο του 2026, παραιτούμενος από την προεδρία για να διεκδικήσει την πρωθυπουργία, οι φοιτητές απάντησαν με την κατάρτιση μιας ενιαίας λίστας υποψηφίων.
Η λίστα περιλαμβάνει κυρίως πανεπιστημιακούς, επαγγελματίες και ανθρώπους εκτός του παραδοσιακού κομματικού συστήματος, με επικεφαλής τον καρδιολόγο Ίλιγια Σρντάνοβιτς.
Τα προκαταρκτικά στοιχεία από οργανισμούς όπως το CeSID και η Ipsos, καθώς και από την οργάνωση CRTA, έδειξαν τη Φοιτητική Λίστα να κινείται μεταξύ 51% και 53% των ψήφων, έναντι 39-40% για την παράταξη του Βούτσιτς.
Η συμμετοχή ξεπέρασε το 65% και σε ορισμένες εκτιμήσεις πλησίασε το 70%, το υψηλότερο ποσοστό από τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας το 1992.
Καμία άλλη μεγάλη λίστα δεν πέρασε το όριο του 3%, με αποτέλεσμα το νέο κοινοβούλιο να αποτελείται ουσιαστικά από τα δύο κύρια μπλοκ.
Η επιλογή των φοιτητών να μετατρέψουν την κινητοποίηση σε εκλογική δύναμη αλλάζει το μοντέλο διαμαρτυρίας.
Αντί να παραμείνουν αποκλειστικά στον δρόμο, διεκδίκησαν άμεσα την εξουσία.
Η νίκη τους δημιουργεί ερωτήματα για το πώς θα κυβερνήσουν.
Η λίστα δεν διαθέτει ενιαία ιδεολογική πλατφόρμα πέρα από την καταπολέμηση της διαφθοράς και την απαίτηση για λογοδοσία, ενώ παραμένει ασαφές ποιος θα αναλάβει την πρωθυπουργία και πώς θα διαχειριστεί ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, όπως οι σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση, τη Ρωσία και το Κόσοβο.
Για την Ευρώπη η εξέλιξη αυτή ήταν αρεστή.
Δείχνει ότι μια οργανωμένη νεανική κινητοποίηση, όταν μετατρέπεται σε εκλογική στρατηγική και εκμεταλλεύεται υψηλή συμμετοχή, μπορεί να ανατρέψει μια μακροχρόνια πολιτική κυριαρχία χωρίς να βασίζεται σε παραδοσιακά κόμματα.
Με λίγα λόγια οι Βρυξέλλες είδαν πως αυτή τη «συνταγή» δουλεύει και επειδή πρωτίστως πλησιάζουν τους νέους με διάφορες «υποσχέσεις» περί «ελευθερίας» και προστασίας των «ανθρωπίνων δικαιωμάτων», τώρα γνωρίζουν πως να επιτύχουν πολιτικές αλλαγές προς το συμφέρον τους σε «δύσκολες» χώρες.
Ωστόσο, στην Σερβία η απουσία σαφούς προγράμματος διακυβέρνησης αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο δυσκολιών στην άσκηση εξουσίας.
Η Σερβία μπαίνει σε μια νέα φάση, όπου το κίνημα που ξεκίνησε από έναν σταθμό στο Νόβι Σαντ καλείται πλέον να αποδείξει αν μπορεί να διαχειριστεί το κράτος.
Μάλλον όμως θα υπάρξει σε αυτό έντονη παρασκηνιακή βοήθεια από την ΕΕ. Τώρα που η εξουσία λαμβάνει φιλοδυτικό πρόσημο θα φροντίσουν αυτοί που την επέλεξαν να μην δυσαρεστηθούν γιατί σύντομα θα υπάρξουν και προεδρικές εκλογές.
Φυσικά εννοείται πως οι φοιτητές που νομίζουν πως πέτυχαν την αλλαγή και κέρδισαν την εξουσία κάποια στιγμή στο μέλλον θα απογοητευτούν και θα δουν πως αυτό ποτέ δεν θα γίνει πραγματικά αλλά στο μεταξύ θα πρέπει να πειστούν για ένα επαρκές χρονικό διάστημα (για να «δεθεί» η χώρα στην δυτική σφαίρα επιρροής) πως έτσι θα είναι.
