Σε αγώνα δρόμου για την αποτροπή μιας δραματικής κλιμάκωσης βρίσκονται ΗΠΑ, Ιράν και περιφερειακοί διαμεσολαβητές, εξετάζοντας ένα σχέδιο εκεχειρίας 45 ημερών που θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για τον τερματισμό του πολέμου, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Axios.
Όπως επισημαίνεται στο ίδιο ρεπορτάζ, οι πιθανότητες να επιτευχθεί ακόμη και μια μερική συμφωνία εντός των επόμενων 48 ωρών θεωρούνται περιορισμένες. Ωστόσο, αυτή η ύστατη διπλωματική προσπάθεια εκτιμάται ότι αποτελεί την τελευταία ευκαιρία για να αποφευχθεί μια ευρείας κλίμακας σύγκρουση, με μαζικά πλήγματα σε ιρανικές πολιτικές υποδομές και αντίποινα σε ενεργειακές και υδάτινες εγκαταστάσεις των χωρών του Κόλπου.
Το τελεσίγραφο Τραμπ και η πίεση του χρόνου
Καταλυτικό ρόλο στις εξελίξεις παίζει το τελεσίγραφο του Ντόναλντ Τραμπ προς την Τεχεράνη. Αν και η αρχική προθεσμία των 10 ημερών αναμενόταν να λήξει τη Δευτέρα, ο Αμερικανός πρόεδρος την παρέτεινε κατά 20 ώρες, μεταθέτοντας το ορόσημο για την Τρίτη στις 8 μ.μ. ώρα Ανατολικής Ακτής (03:00 τα ξημερώματα Τετάρτης ώρα Ελλάδος).
Ο ίδιος δήλωσε ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται «σε βαθιές διαπραγματεύσεις» με το Ιράν και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο συμφωνίας, προειδοποιώντας ταυτόχρονα για εκτεταμένα πλήγματα σε κρίσιμες υποδομές εάν οι συνομιλίες αποτύχουν.
Παρασκήνιο και δίαυλοι επικοινωνίας
Σύμφωνα με το Axios, οι διαπραγματεύσεις διεξάγονται μέσω διαμεσολαβητών από το Πακιστάν, την Αίγυπτο και την Τουρκία, αλλά και μέσω απευθείας ανταλλαγής μηνυμάτων μεταξύ του Αμερικανού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ και του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί.
Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν καταθέσει σειρά προτάσεων τις τελευταίες ημέρες, χωρίς ωστόσο να έχουν γίνει αποδεκτές μέχρι στιγμής από την ιρανική πλευρά.
Σχέδιο δύο φάσεων και κρίσιμα ζητήματα
Το υπό συζήτηση πλαίσιο περιλαμβάνει μια συμφωνία δύο φάσεων. Στην πρώτη φάση προβλέπεται εκεχειρία 45 ημερών, κατά τη διάρκεια της οποίας θα επιδιωχθεί διαπραγμάτευση για μόνιμο τερματισμό των εχθροπραξιών. Σε περίπτωση που απαιτηθεί περισσότερος χρόνος, η εκεχειρία θα μπορούσε να παραταθεί.
Η δεύτερη φάση αφορά την οριστική συμφωνία για το τέλος του πολέμου. Ωστόσο, κομβικά ζητήματα –όπως η πλήρης επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και η τύχη του εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν– εκτιμάται ότι μπορούν να επιλυθούν μόνο στο πλαίσιο μιας τελικής συμφωνίας.
Δύσκολες ισορροπίες και σκληρή στάση της Τεχεράνης
Οι διαμεσολαβητές επιχειρούν να διαμορφώσουν ενδιάμεσα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, ωστόσο η Τεχεράνη δεν εμφανίζεται διατεθειμένη να εγκαταλείψει βασικά διαπραγματευτικά «χαρτιά» για μια προσωρινή εκεχειρία.
Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν καταστήσει σαφές ότι επιδιώκουν ισχυρές εγγυήσεις πως μια συμφωνία δεν θα αποδειχθεί προσωρινή, εκφράζοντας φόβους επανάληψης σεναρίων όπως σε Γάζα και Λίβανο, όπου οι εκεχειρίες κατέρρευσαν.
Φόβοι για γενικευμένη ανάφλεξη
Οι επόμενες ώρες θεωρούνται κρίσιμες, με τους διαμεσολαβητές να προειδοποιούν ότι τυχόν αποτυχία των συνομιλιών και επακόλουθα πλήγματα σε ιρανικές ενεργειακές υποδομές θα μπορούσαν να προκαλέσουν ισχυρά αντίποινα, πλήττοντας κρίσιμες εγκαταστάσεις πετρελαίου και νερού στις χώρες του Κόλπου.
Παρά τις πιέσεις, η ιρανική πλευρά διατηρεί σκληρή γραμμή, με το ναυτικό των Φρουρών της Επανάστασης να διαμηνύει ότι η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ «δεν θα επιστρέψει ποτέ» στα προπολεμικά επίπεδα, ιδίως για τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
