Η θλιβερή πρωτιά, που κατατάσσει τα Γιάννενα πρωταθλήτρια ατμοσφαιρικής ρύπανσης της Ελλάδας, είναι  αποτέλεσμα των αδιέξοδων πολιτικών, που για δεκαετίες εγκλώβισαν τους πολίτες στα ιδιωτικά συμφέροντα των εταιρειών ορυκτών καυσίμων, τονίζουν οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ -Οικολογία. Και ζητούν τη λήψη δέσμης 5 άμεσα υλοποιήσεων μέτρων ενεργειακής μετάβασης και τη θεσμική θωράκισή τους, με την εφαρμογή «Στρατηγικού Σχεδίου Απαλλαγής Ατμοσφαιρικών Ρύπων», ώστε η αντιμετώπιση του οξύτατου προβλήματος δημόσιας υγείας να βοηθήσει ταυτόχρονα την τσέπη των πολιτών.

Δεν μπορούν άλλο να κρύβουν ότι τα Γιάννενα βρίσκονται στο ανώτερο 8% των πιο μολυσμένων περιοχών παγκοσμίως, με τη ρύπανση να ξεπερνά κατά 4,3 φορές τα όρια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Σύμφωνα με στοιχεία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος, βρίσκονται στο 10% των πιο επιβαρυμένων πόλεων της Ευρώπης σε συγκέντρωση μικροσωματιδίων, καταλαμβάνοντας την 754η θέση ανάμεσα σε 761 εξεταζόμενες πόλεις. 

Δυστυχώς, σύσσωμος ο πολιτικός κόσμος φαίνεται να κάνει τα «στραβά μάτια» στις πετρελαϊκές και κανένα ουσιαστικό μέτρο πλήρους απεξάρτησης δεν πρόκειται άμεσα να εφαρμοστεί, αφού τα Γιάννενα σκάβονται από άκρη σε άκρη για να έρθει το «σωτήριο» αλλά πανάκριβο πλέον, «φυσικό» (ορυκτό) αέριο που κανείς δεν θα θέλει να συνδεθεί και έχει «δέσει» την ενεργειακή εξάρτηση της χώρας σε γεωπολιτικό επίπεδο!

Η οικονομική κρίση και το πρόσφατο ράλι της τιμής των καυσίμων ανέδειξε ξεκάθαρα την απόλυτη ενεργειακή εξάρτηση και φτώχεια των κατοίκων της ορεινής πόλης, που αναγκάστηκαν να αγοράζουν αντί για πετρέλαιο, καυσόξυλα για να ζεσταθούν τον χειμώνα (ή τα κουβαλούν από το χωριό καταγωγής τους), επιστρέφοντας από την εποχή της τεχνολογικής επανάστασης των κτηρίων μηδενικών εκπομπών, στην εποχή των σπηλαίων. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα τοπικής έρευνας, δημοσιευμένης σε έγκριτο διεθνές επιστημονικό περιοδικό, το τεράστιο πρόβλημα της ατμοσφαιρικής ρύπανσης με το κοκτέιλ των καρκινογόνων ουσιών όπως το βενζοπυρένιο, οφείλεται στην οικιακή καύση τοξικής βιομάζας για πάνω από το 75% των μέσων συγκεντρώσεων των εξεταζόμενων πολυκυκλικών αρωματικών ενώσεων τον χειμώνα, με ημερήσιες υπερβάσεις των θεσμοθετημένων ορίων να εκθέτουν τον πληθυσμό (που στα έντονα χειμερινά φαινόμενα να αυξάνεται έως και έξι φορές) σε άμεσες αναπνευστικές επιπτώσεις και μακροπρόθεσμους κινδύνους (άσθμα, ΧΑΠ, καρκίνος πνεύμονα). 
Να σημειωθεί ότι 10.249 πρόωροι θάνατοι στην Ελλάδα το 2023 αποδίδονται στη μακροχρόνια έκθεση σε λεπτά αιωρούμενα σωματίδια! Το διαχρονικό φαινόμενο γίνεται, όμως, εντονότερο στα Γιάννενα λόγω της θερμοκρασιακής αναστροφής, καθώς οι ατελείωτες ομίχλες του χειμώνα, που αποτελούν το γνωστό χαρακτηριστικό της πόλης, αποτυπωμένο εδώ και δεκαετίες στα ονειρικά τοπία του Αγγελόπουλου, εγκλωβίζουν τους ρύπους στην ατμόσφαιρα της πόλης. 

Το πρόβλημα της ατμοσφαιρικής ρύπανσης είναι γεωπολιτικό και οικονομικό και όχι στατιστικό! Τα «ποσοστά» κάτω του μέσου όρου των πρόσφατων δηλώσεων του Υφυπουργού Περιβάλλοντος κ. Νίκου Τσάφου στη Βουλή δεν μπορούν να κρύψουν τις εγκληματικά ακραίες τιμές των εγκλωβισμένων επικίνδυνων ρύπων τον χειμώνα. Η φετινή αύξηση της τιμής των πετρελαιοειδών θα εκτινάξει και πάλι φέτος την ρύπανση, «αδειάζοντας» τους τοπικούς πολιτικούς, που επέλεξαν να σκάψουν την πόλη από άκρη σε άκρη για να φέρουν το ορυκτό αέριο και να καθυστερήσουν όπως μπορούν την ενεργειακή μετάβαση, σπαταλώντας για χρόνια το δημόσιο χρήμα σε επιδοτήσεις πετρελαίου θέρμανσης και χάπια «fuel pass» σε έναν ασθενή που χρειάζεται ολιστική θεραπεία, την ίδια ώρα που οι πετρελαϊκές θησαυρίζουν.  

Τα 5 άμεσα υλοποιήσιμα μέτρα

Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ -Οικολογία ζητούν τη λήψη δέσμης 5 άμεσα υλοποιήσιμων μέτρων ενεργειακής μετάβασης και τη θεσμική θωράκισή τους, με την εφαρμογή «Στρατηγικού Σχεδίου Απαλλαγής Ατμοσφαιρικών Ρύπων»,ώστε η αντιμετώπιση του οξύτατου προβλήματος δημόσιας υγείας να βοηθήσει ταυτόχρονα την τσέπη των πολιτών: 

1. Κήρυξη του λεκανοπεδίου Ιωαννίνων σε ειδικό καθεστώς «έκτακτης ατμοσφαιρικής επικινδυνότητας», με θεσμοθέτηση ειδικής κατηγορίας αντίστοιχης με την κήρυξη μιας περιοχής σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης πολιτικής προστασίας σύμφωνα με το άρθρο 25 του ν. 4662/2020, λόγω εκτεταμένης και επικίνδυνης για τη δημόσια υγεία, ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Η κήρυξη αυτή μπορεί να ανοίξει μια βεντάλια έκτακτων χρηματοδοτήσεων και ενός γενναίου προγράμματος ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών και δημόσιων κτηρίων, π.χ. με τη διεύρυνση των κριτηρίων του προγράμματος «Εξοικονομώ» και αξιοποίηση του Κοινωνικού Κλιματικού Πόρου (Social Climate Fund) και πόρων ΕΣΠΑ ειδικά για το λεκανοπέδιο.
2. Η μείωση των εξόδων θέρμανσης να λειτουργήσει ως επένδυση για απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα: άμεση & δίκαιη ενεργειακή μετάβαση με προτεραιότητα στις οικιακές επενδύσεις αυτοπαραγωγής και εξηλεκτρισμού (θέρμανσης και ψύξης) και ενεργειακές αναβαθμίσεις κατοικιών (με απαλλαγή φόρου και δυνατότητα λήψης άτοκων δανείων σε μόνιμους κατοίκους με 15ετή ορίζοντα αποπληρωμής) για εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστοιχιών (και μπαλκονιών), ηλιακούς θερμοσίφωνες, μπαταριών αποθήκευσης, κλιματιστικών και αντλιών θέρμανσης και θερμομόνωσης. 
3. Επένδυση στην ενεργειακή Δημοκρατία: προώθηση των ενεργειακών κοινοτήτων πολιτών, δήμων, συνεταιρισμών και μικρών επιχειρήσεων, ώστε η αυτοπαραγωγή ενέργειας να ωφελεί άμεσα τα νοικοκυριά και να μειώνει τους λογαριασμούς. Αντιμετώπιση της έλλειψης ηλεκτρικού χώρου λόγω κορεσμού των δικτύων, πάταξη της γραφειοκρατίας και άμεσα μέτρα πρόσβασης σε χρηματοδότηση με προτεραιότητα τα ευάλωτα νοικοκυριά των Ιωαννίνων, ώστε η κατανάλωση ρεύματος να αποτελεί ταυτόχρονα και τη φτηνότερη οικονομική λύση.
4. Ολιστική αντιμετώπιση του κυκλοφοριακού (που συμβάλει επίσης στην ατμοσφαιρική ρύπανση όλο τον χρόνο): αναθεώρηση του Σχεδίου Βιώσιμης Κινητικότητας και ολοκληρωμένο σχεδιασμό των δημόσιων συγκοινωνιών (τραμ για νοσοκομείο-Πανεπιστήμιο), δημιουργία 6 περιφερειακών πάρκινγκ στις εισόδους της πόλης, πλήρη πεζοδρόμηση του ιστορικού κέντρου, σχεδιασμό και υλοποίηση εντός 5ετίας πλήρους δικτύου ποδηλατόδρομων και πατινιών, χάραξη αποκλειστικών διαδρομών ταχείας κυκλοφορίας για ηλεκτρικά μίνι bus, αποκλεισμός εισόδου τουριστικών λεωφορείων στο κέντρο, δημιουργία δικτύου ηλεκτρικών καραβιών για Πέραμα, Αμφιθέα, νησάκι Ιωαννίνων, ενοποίηση πάρκων και χώρων υπαίθριας αναψυχής (στρατόπεδο Βελισσαρίου-Γιαννιώτικο Σαλόνι, Λιθαρίτσια-Όαση κ.α.)
5. Επικαιροποίηση Κοινής Υπουργικής Απόφασης (αντιστοίχως με εκείνες του 2013 και το 2014) για την ενεργοποίηση έκτακτων μέτρων κατά τις ημέρες αυξημένης ατμοσφαιρικής ρύπανσης, με βάση τα αιωρούμενα σωματίδια (PM10 και PM2.5). Ανακοίνωση 24ωρης πρόγνωσης κινδύνου με αξιοποίηση μετεωρολογικών δεδομένων και πρότυπων διασποράς, που θα προκύπτει από περισσότερους σταθμούς μέτρησης ατμοσφαιρικών ρύπων, εκπτώσεις ή απαλλαγές στο ρεύμα (ιδίως για δικαιούχους Κοινωνικού Οικιακού Τιμολογίου) τις ημέρες έξαρσης, ώστε να αποτρέπεται η εκτεταμένη χρήση τζακιών και ξυλόσομπων τις μέρες που προβλέπεται ομίχλη και θερμοκρασιακή αναστροφή.

Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ -Οικολογία δηλώνουν ότι το δικαίωμα των πολιτών σε καθαρό αέρα και φτηνή ενέργεια είναι αδιαπραγμάτευτο και ζητούν την άμεση λήψη μέτρων πριν η συμμετοχή της πόλης των Ιωαννίνων στην ευρωπαϊκή αποστολή για τις «100 κλιματικά ουδέτερες πόλεις» καταστεί ανέκδοτο…

Επικοινωνία: 6983903061, 6976448442

ΠΡΑΣΙΝΟΙ - ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ
www.prasinoi-oikologia.gr
facebook.com/prasinoi.oikologia.gr  
Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.