ΕΡΩΤΗΣΗ & Α.Κ.Ε.

Αθήνα, 18/9/2026

Του:          Βιλιάρδου Βασίλειου, Βουλευτή Β1' Βορείου Τομέα Αθηνών

ΠΡΟΣ:       Τον κ. Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών

Θέμα:        «Πρόωρη αποπληρωμή των δανείων  ‘’GLF’’,  "swaps" και τεκμηρίωση του πραγματικού δημοσιονομικού οφέλους»

Κύριε Υπουργέ,

Το ελληνικό Δημόσιο προχωρά, τα τελευταία χρόνια, σε πρόωρες αποπληρωμές των δανείων της Ελληνικής Δανειακής Διευκόλυνσης (GLF), συνολικού αρχικού ύψους 52,9 δις € - τα οποία χορηγήθηκαν από 14 χώρες της Ευρωζώνης, στο πλαίσιο του πρώτου προγράμματος χρηματοδοτικής στήριξης της Ελλάδας. Στις 5 Ιουνίου 2026, ο ‘’ESM’’ και το ‘’EFSF’’ ενέκριναν την απαλλαγή της Ελλάδας από την υποχρέωση αναλογικής πρόωρης αποπληρωμής δανείων προς τους δύο ευρωπαϊκούς μηχανισμούς, προκειμένου να καταστεί δυνατή η πρόσθετη πρόωρη αποπληρωμή 6,94 δις € προς τους δανειστές των ‘’GLF’’. Η συναλλαγή χρηματοδοτήθηκε, εν μέρει, από το ειδικό ταμειακό απόθεμα ασφαλείας (cash buffer account), το οποίο, σύμφωνα με τον ESM, εξαντλήθηκε μετά την ολοκλήρωσή της.

Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι, η πρόωρη αποπληρωμή μειώνει το κόστος εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους. Ειδικότερα, έχει διατυπωθεί ο ισχυρισμός ότι, για κάθε 1 δις € πρόωρης αποπληρωμής το Ελληνικό Δημόσιο εξοικονομεί, περίπου, 30 εκ. € ετησίως σε τόκους. Εν τούτοις, η οικονομική αξιολόγηση της συναλλαγής δεν μπορεί να περιορίζεται στο συμβατικό επιτόκιο των ‘’GLF’’. Όπως είχε αποκαλυφθεί από το ‘’Risk.net’’, το 2018, ο ΟΔΔΗΧ είχε συνάψει συμβάσεις ανταλλαγής επιτοκίων (interest-rate swaps) με 18 τράπεζες, ύψους περίπου 35 δις €, προκειμένου να αντισταθμίσει τον επιτοκιακό κίνδυνο των ‘’GLF’’. Το 2019 το ΔΝΤ κατέγραφε ότι είχαν ήδη αντισταθμιστεί 52,2 δις € από τα 52,9 δις € των συγκεκριμένων δανείων.

Επομένως, τα GLF δεν αποτελούσαν, απλώς, δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο 3μηνο Euribor + 50 μονάδες βάσης, αλλά εντάσσονταν σε ένα ευρύτερο πλαίσιο χρηματοοικονομικής αντιστάθμισης. Σύμφωνα με μεταγενέστερη αναφορά του Risk.net, οι πρόωρες αποπληρωμές δημιούργησαν θέσεις υπεραντιστάθμισης (over-hedging), επειδή μέρος των ‘’swaps’’ παρέμενε ενεργό, μετά τη μείωση του υποκείμενου δανείου, με τον ΟΔΔΗΧ να χρησιμοποιεί mirror swaps για τη διαχείρισή τους. Το γεγονός αυτό καθιστά αναγκαία τη δημοσιοποίηση του πλήρους οικονομικού υπολογισμού κάθε πρόωρης αποπληρωμής. Ειδικότερα, δεν αρκεί να αναφέρεται η μείωση του ονομαστικού χρέους ή η εξοικονόμηση τόκων, χωρίς να παρουσιάζεται η επίδραση των ‘’swaps’’, η αγοραία αξία τους, οι ταμειακές ροές τους και το κόστος ευκαιρίας των διαθεσίμων που χρησιμοποιήθηκαν.

Παράλληλα, η χρήση σημαντικού μέρους του ταμειακού αποθέματος ασφαλείας, δημιουργεί πρόσθετα ερωτήματα, σχετικά με τη διαχείριση της ρευστότητας του Δημοσίου. Ιδιαίτερα σε μια περίοδο, κατά την οποία, η απόδοση του ελληνικού 10ετούς ομολόγου βρίσκεται περίπου στο 4,3%, είναι αναγκαίο να αποσαφηνιστεί, το εάν η πρόωρη εξόφληση ενός δανείου με ουσιαστικά αντισταθμισμένο κόστος αποτελεί την οικονομικά αποδοτικότερη χρήση των διαθέσιμων δημόσιων πόρων. Δεν αμφισβητείται το ότι η μείωση του δημόσιου χρέους αποτελεί στόχο της δημοσιονομικής πολιτικής. Ωστόσο, κάθε πρόωρη αποπληρωμή οφείλει να αξιολογείται με βάση το συνολικό καθαρό οικονομικό της αποτέλεσμα, λαμβάνοντας υπόψη το κόστος χρηματοδότησης, την επίδραση των παραγώγων, την απώλεια ρευστότητας και τις εναλλακτικές χρήσεις των διαθεσίμων.

Τέλος, ενόψει του ανωτέρω πίνακα, θεωρούμε ότι είναι αναγκαίο να ελεγχθούν τα ακριβή ποσά κάθε δανειακής αποπληρωμής της χώρας μας και επίσης, να ζητηθούν από τον Οργανισμό Διαχείρισης Δημοσίου χρέους ( ΟΔΔΗΧ ) τα πρωτογενή στοιχεία για την οικονομική αποτίμηση των ‘’swaps’’.

Με δεδομένα όλα τα παραπάνω,

Ερωτάται ο κ. Υπουργός:

1. Ποιος είναι ο αναλυτικός υπολογισμός του ΟΔΔΗΧ, που τεκμηριώνει την εξοικονόμηση περίπου 30 εκατομμυρίων €, ετησίως, για κάθε 1 δις € πρόωρης αποπληρωμής των GLF;

Παρακαλούμε να μας κατατεθεί ο σχετικός ως άνω υπολογισμός, με αναλυτική αναφορά στο συμβατικό επιτόκιο, στο κόστος των ‘’swaps’’ και στην εναλλακτική βάση σύγκρισης.

2. Ποιο ήταν, αφενός, το πραγματικό συνολικό κόστος χρηματοδότησης των ‘’GLF’’, συμπεριλαμβανομένων των συμβάσεων ανταλλαγής επιτοκίων (‘’swaps’’), πριν από κάθε πρόωρη αποπληρωμή και ποιο μετά από αυτήν, και αφετέρου, ποια ήταν η επίδραση των ‘’swaps’’ στο καθαρό δημοσιονομικό αποτέλεσμα;
3. Ποια ήταν η αγοραία αξία (market value) των ‘’swaps’’ που συνδέονταν με τα ‘’GLF’’ κατά την ημερομηνία κάθε πρόωρης αποπληρωμής, ποια από αυτά παρέμειναν ενεργά, μετά την αποπληρωμή των αντίστοιχων δανείων και ποια ήταν η ταμειακή και λογιστική τους επίδραση;
4. Ποιο ήταν το συνολικό κόστος ή όφελος από τη διαχείριση των θέσεων υπεραντιστάθμισης (over-hedging) και των ‘’mirror swaps’’;

Παρακαλούμε να μας κατατεθούν τα σχετικά στοιχεία και οι υπολογισμοί του ΟΔΔΗΧ.

5. Ποιο ήταν το κόστος ευκαιρίας των διαθεσίμων που χρησιμοποιήθηκαν για τις πρόωρες αποπληρωμές; Ειδικότερα, ποια απόδοση θα μπορούσαν να αποφέρουν τα συγκεκριμένα κεφάλαια, εάν παρέμεναν στα ταμειακά αποθέματα του Δημοσίου και ποια εναλλακτική χρηματοδότηση χρησιμοποιήθηκε ως βάση σύγκρισης;
6. Ποιο μέρος των διαθεσίμων που χρησιμοποιήθηκαν για τις πρόωρες αποπληρωμές προερχόταν από το ειδικό cash buffer account, ποιο μέρος των διαθεσίμων που χρησιμοποιήθηκαν για τις πρόωρες αποπληρωμές προερχόταν από τα ταμειακά διαθέσιμα της Γενικής Κυβέρνησης και ποια είναι, σήμερα, τα πραγματικά ελεύθερα διαθέσιμα της κεντρικής κυβέρνησης, διαχωρισμένα από τα αποθεματικά των λοιπών φορέων της Γενικής Κυβέρνησης;
7. Με ποια οικονομική μεθοδολογία αξιολογεί ο ΟΔΔΗΧ, το εάν η πρόωρη αποπληρωμή ενός ‘’GLF’’ είναι συμφέρουσα, όταν το οικονομικό κόστος του αντισταθμισμένου δανείου διαφέρει από το ονομαστικό του επιτόκιο και η εναλλακτική χρηματοδότηση του Δημοσίου έχει υψηλότερο κόστος;

Παρακαλώ να μου χορηγήσετε αναλυτικό, ανεξάρτητα ελέγξιμο υπολογισμό για το καθαρό όφελος όλων των πρόωρων αποπληρωμών των ‘’GLF’’, συμπεριλαμβανομένων των επιπτώσεων των ‘’swaps’’, του κόστους ευκαιρίας των διαθεσίμων και της επίδρασης στη ρευστότητα του Δημοσίου.

Ο Ερωτών Βουλευτής

ΒΙΛΙΑΡΔΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ